پل آلن و جن هاروي
ترجمه علي اكبر عليزاد

اصطلاحات انتقادي تآتر و اجرا- 2
" اجرايي" ( به عنوان اسم و صفت) و"وجه اجرايي" (Performativity) در مطالعات اجرا به اصطلاحاتي كليدي بدل شده اند، هر چند كه اين دو اصطلاح، اغلب و به طور كل ( شبيه واژه تآترنمايي يا theatricality)، براي تشريح و تبيين هر چيزي به كار مي رود كه كيفيتي شبه اجرايي يا تآتري داشته باشد. اصطلاح " اجرايي" به عنوان صفت، توسط جي. ال. آستين، استاد دانشگاه آكسفورد، و در زمان مجموعه سخنراني هاي او در مورد ويليام جيمز كه در سال 1955 در دانشگاه هاروارد ايراد شد، رواج يافت. بحث آستين اين بود كه واژه ها صرفاٌ براي نامگذاري يا توصيف اشيا به كار نمي روند، بلكه مي توانند عمل كنند و باعث تغيير شوند. سخن، يا آنچه كه وي آن را "اعمال گفتاري" (speech acts)مي نامد، مي توانند اجرايي و اتفاقي باشند، و به اين منظور ادا شوند كه، شبيه سه واژه قوي اما سادهء " من قول مي دهم" در هنگام ازدواج، اتفاقي را باعث شوند. اين تمركز بر كنش همان چيزي است كه ايده مذكور را به اجرا پيوند مي زند، پيوندي كه با كار دپارتمان هاي اجرا در شيكاگو و الينويس رواج عام يافت. در تآتر، واژه ها، عمداٌ و به دقت توسط مولف يا اجراگري خلاق انتخاب مي شوند تا شخصيت يا طرح را بسط دهند، ويا احساسي را در تماشاگر ايجاد كند ويا چيزي را او به القا كند. بنابراين رابطه علي و معلولي آن ها آشكارتر از واژه هايي است كه در زمينه اي روزمره ادا مي شوند. در درون خود اجرا، بحث اوليه آستين به نحوي بسط يافته است تا به طور مفصل اين موضوع را روشن كند كه واژه ها چگونه و به چه طريق مي توانند از طريق بيان اشان زنده شوند ويا حتي به بيان در آيند.
در دهه 1970 و با شكل گيري تفكر مابعدساختارگرايانه و پست مدرن، كه مسئله ساختار يافتن واقعيت و كنش ها را مد نظر قرار داده بودند، كوشش هايي براي تعريف وجه اجرايي و نظريات آستين صورت گرفت. در دهه 1980، جوديت باتلر با بسط نظريه آستين به اين نتيجه رسيد كه هويت ها به اجرا در مي آيند، و اين كه اين هويت ها از طريق "تكرار سبك پردازانه اعمال" سازمان مي يابند. به زعم او، همان طور كه اجرا از طريق تكرار ( در تمرين ها و تكرار نمايش) ساخته مي شود، رفتار هم مي تواند چنين باشد. بحث باتلر در كتاب هايش در كل، پيرامون اين مسئله دور مي زند كه جنسيت و هويت جنسي، در اجرا چگونه به اجرا در مي آيد.
امروزه ،اصطلاح " اجرايي" (performative)در بسياري از رشته هاي علمي نيز، از فلسفه گرفته تا جامعه شناسي، تآتر و مطالعات اجرا به كار مي رود.

براي مطالعه بيشتر:

Austin, John L. (1962) How to Do Things With Words, London: Oxford University Press.
Butler, Judith (1997) Excitable Speech: A Politics of the Performative, London:Routledge.

۸ مرداد ۱۳۸۶

نظر خوانندگان: